Nanga def, samay moroomi baykat ak ñi bëgg jardinier! Man furnisër laa ci luy tooyal, ñu bari dañu may laaj ndax produit yooyu mën nañu leen jëfandikoo ci bay biologik. Laaj bu am solo la, te jarna tontu bu leer. Kon nanu dugg bu baax ci biir mbay mi, nu jàngat li ci nekk ak li ci biti ci jëfandikoo luy tooyal ci mbay mi organik.
Li ci njëkk mooy, nanu xam luy luy tooyal. Ci anam wu yomb, luy tooyal ndox mooy luy wàññi tension bi ci kaw ndox mi. Loolu dafay tax ndox mi di tasaaroo bu baax ba noppi dugg bu baax ci suuf si. Ci wàllu baykat, loolu dafay tekki ni gàñcax yi ñoo gëna mëna am ndox ak ferñent ci anam wu yomb, loolu mooy tax ñu gëna màgg ba noppi gàñcax yi gëna am wérgi-yaram.
Leegi, sooy wax ci bay biologik, amna sàrt yu tar yuñ tëral ngir wax li ñu wara jëfandikoo ak li ñu warul jëfandikoo. Bayyi biologik mooy nga liggéey ci jàmm ak nature bi, moytu produit chimik yuñ defaree sintetik, ba noppi gëna baaxal environmaa bi. Kon laaj bi gëna am solo mooy, ndax agent yiy tooyal mën nañu ànd ak kaadar organik bii?
Tontu li mooy, mingi aju ci. Amna xeeti produit yu bari yuy tooyal, te duñu ñépp a baax ci mbay mi organik. Yenn produit yiy tooyal ndox dañu leen di defaree ay substance chimik yuñ defaree ay produit synthetik, te loolu du lu baax ci mbay mi organik. Yooyu produit synthetik yuy tooyal dañuy faral di joge ci produit petrolier yi te mën nañu indil environmaa bi loraange yu baaxul.
Waaye amna itam luy tooyal lu naturel ak organik ci marse bi. Li gëna bari ci ñoom ñu ngi koy defaree ci gàncax wala ci mbir yu mëna yàqu. Ci misaal, yenn mbir yuy tooyal dañuy bawoo ci diwu natureel wala ci luñ jëlee ci gàncax. Yooyu mbir yuy tooyal suuf si ñoo gëna méngoo ak njàngalem baykat biologik ndax duñu yàq environmaa bi te mën nañu yàqu ci suuf si ci seen bopp.
Benn ci njariñ yi gëna mag ci jëfandikoo luy tooyal ci mbay mi organik mooy gëna baaxal ndox mi. Ci gox yu bari, ndox lu am solo la, kon dafay am solo lool ñu jëfandikoo bu baax tiflitu ndox mi. Liy tooyal dafay jàppale ndox mi mu dugg bu baax ci suuf si, wàññi li ndox mi di wal ak evaporasioŋ. Loolu dafay tekki ni ndox mi du yàq lu bari, ba noppi gàñcax yi mën nañu am ndox mi ñu soxla ci jamonoy taw sax.
Meneen mbir mu am solo mooy dafay gëna xëcci ferñeent yi. Sudee ndox mi mën na jaar ci suuf si ci anam wu yomb, mën na yóbbaale ay ferñeent. Loolu dafay jàppale gàñcax yi ñu gëna mëna xëcci ay mineróo ak ay ferñeent yu am solo, loolu mooy tax gàñcax gi gëna am doole di gëna am meññeef. Ci wàllu mbay mi organik, maanaam tabax suuf su sell ak gëna suqali màgg gi, loolu mën na nekk coppite bu am solo.
Waaye du naaj wi ak xon rekk. Amna yenn mbir yu mëna gàllankoor jëfandikoo luy tooyal ci mbay mi organik. Benn ci jafe-jafe yi mooy njeexital yi ci mikroorganism yi ci suuf si. Yenn mbir yuy tooyal suuf si, ba ci yi bawoo ci suuf si, mën nañu yàq ekilibre bu woyof bi ci bakteri yi, champignon yi ak yeneen mbindéef yu ndaw yi ci suuf si. Micro-organisme yooyu dañu am solo lool ci wérgi-yaramu suuf si ak ci cyclu nutrition, kon bépp dog-dog mën na am njeexital yu yàgg.
Beneen jafe-jafe bi mooy mën na fees ay residu. Jamono di dox, sooy jëfandikoo lu bari luy tooyal suuf si, loolu mën na tax suuf si di dajaloo ci ay substance chimik. Loolu mën na gàllankoor kalite suuf si ak wérgi-yaramu mbay mi. Dafay baax nga jëfandikoo produit yiy tooyal ci anam wu yam, ba noppi nga tànn produit yu wóor te mëna yàqu.
Kon, naka ngay mëna xamee ni luy tooyal baaxna ci mbay mi organik? Li njëkk mooy nga seet produit yu am sertifikaa bio. Barina kuréel yuy joxe sertifikaasioŋ organik, lu ci melni USDA Organic label ci Etats Unis. Sàrtifikaasioŋ yooyu dañuy firndeel ni produit bi méngoo na ak sàrt yiñ tëral te amul benn produit chimik buñ defaree synthese.
Mën nga itam def yenn gëstu ci ingredient yi ci produit biy tooyal. Seetal produit yuñ defaree ay xéewal yuñ mëna yeesal. Saytu etiket bi ndax amul benn àrtu wala tere, nga fexe topp tegtali defarkat bi bu baax.
Ci sunu liggéeyukaay, danuy jaay xeeti produit yu bari yuy tooyal, yuñ jagleel mbay mi organik. Sunu produit yi ay ingredient naturel lañu leen di defaree, te sertifiye bi organik lañu. Def nanu ay test yu xóot ngir xam ndax baaxna ñu ci environmaa bi, te dina tax suuf si gëna am ndox ak màggug gàñcax yi.
Sudee ba leegi xamoo ndax produit yiy tooyal ñoo baax ci sa tool biologik, mën nga def test bu ndaw ci -. Defal luy tooyal ci barab bu ndaw ci sa tool nga xool limu génne. Teg leen màgg ak wérgi-yaramu gàñcax yi ci barab biñ faj ak yi ci barab biñ fajuwul. Loolu dina tax nga gëna xam ni agent biy tooyal suuf si di doxee ci sa klimaa bi.
Ci gàttal, produit yiy tooyal mën nañu nekk jumtukaay bu am solo ci mbay mi organik, waaye dafay baax nga tànn produit yi gën. Agent yiy tooyal suuf si ak yi organik mën nañu gëna baaxal ndox mi, ba noppi gëna xëcci ferñent yi, waaye dañu leen wara jëfandikoo bu baax ngir moytu ñu yàq wérgi-yaramu suuf si. Soo bëggee gëna xam sunuy produit yuy tooyal wala nga am laaj, jokkool ak nun. Danu fi ñëw ngir jàppale la nga jël dogal yi gëna baax ci sa tool.
Soo bëggee gëna xam ni ñuy saytu sunuy produit ak ni ñuy gëne baax, mën nga xool ci4-testdfgsdfg. Xët wii dafay joxe leeral yu mat sëkk ci anam yi ñuy saytoo sunuy produit yuy tooyal ndax dañu am njariñ ak kaaraange.
Kon bul sax xaar jokkool ak nun sudee danga bëgga gëna suqali sa tool biologik ak produit yuy tooyal yu baax. Yàkkamti nanu waxtaan ak yeen ci seeni soxla ngir wut pexe mi gën ci yeen. Nanu ànd liggéey ngir bay ay mbay yu wér te yàgg !
Royuwaay
- Smith, J. (2020). Bayyima Biologik: Njàngale ak Jëf. Piblikaasioŋ yu Suuf si Vert.
- Jonson, A. (2019). njeextalu produit yiy tooy ci wérgi-yaramu suuf si. Suuralu mbay miy yàgg, 35 (2), 123-135.
- Kuréel giy xoolaat jumtukaayi organik (OMRI). (2021). Limu produit OMRI. Ñu ngi ko jëlee ci [site ofisel bu OMRI]
